تبلیغات
منطق،معمار اندیشه - آیا منطق دانان قدیم از استلزام مادی آگاه بوده اند؟

آیا منطق دانان قدیم از استلزام مادی آگاه بوده اند؟

یکشنبه 15 اسفند 1389  08:52 ق.ظ

                               

               

آگاهی یا عدم آگاهی منطق دانان قدیم از شروط صدق ترکیب استلزام مادی سئوالی اساسی و بنیادین در منطق تطبیقی است که پاسخ آن می تواند سایر مباحث تطبیقی  در منطق را تحت تاثیر قرار دهد. پاسخ های مختلفی که تاکنون به این سئوال داده شده است را می توان در رویکردهای زیر خلاصه نمود:

1) اتفاقیه عامه همان استلزام مادی است.

2) تعریف متصلۀ مقسمی با تعریف استلزام مادی یکی است.

3) شروط صدق متصلۀ مقسمی با شروط صدق استلزام مادی یكی است.

4) آگاهی ابن سینا ازشروط صدق استلزام مادی به دلیل وجود قرائن مختلف، له و علیه آن، در متون وی  مورد تردید است.

5) شروط  صدق اتفاقی اعمّ با شروط صدق استلزام مادی یكی  است.

6)شروط صدق هیچ یک از انواع شرطی با شروط صدق استلزام مادی یکی نیست و منطق دانان قدیم از شروط صدق استلزام مادی آگاه نبوده اند.

در این مقاله به بررسی و تحلیل این رویکردها و نقد دلایل و مستندات آنها می پردازیم و تلاش می کنیم تا با کنار گذاشتن پیش فرض ها ودرنظر گرفتن جمیع جوانب موضوع به وحدت نظردراین موضوع بنیادین دست یابیم و پایه ای استوار برای تحقیقات بعدی در قلمرو منطق تطبیقی فراهم آوریم.

بر اساس این تحقیق شروط صدق استلزام مادی منطق جدید بر شروط صدق هیچیک از انواع شرطی در منطق قدیم منطبق نیست و دلایل رویكردهایی كه به آگاهی ابن سینا از شروط صدق استلزام مادی حكم کرده اند و یا در جستجوی یافتن قضیه ای با شروط صدق مشابه برآمده اند تا جایگاهی برای آن در منطق قدیم بتراشند از پشتوانۀ کافی برخوردار نیست. در صورت قبول این نظر منطق های قدیم و جدید دو نظام منطقی مختلف به حساب می آیند که با وجود برخی اشتراک ها در اصول و مبانی از یکدیگر فاصلۀ زیادی دارند چنانچه هندسه های اقلیدسی و غیراقلیدسی و نیز فیزیک نیوتن و فیزیک اینشتین نیز دو نظام هندسی یا فیزیکی مستقل اند. با این حساب تمامی تحلیل هایی كه در آنها وجود استلزام مادی در منطق قدیم مفروض گرفته شده است در معرض تردید قرار می گیرند.

واژه های کلیدی:

ترکیب شرطی ، استلزام مادی ، شروط صدق ، اتفاقیه عامه، متصلۀ لزومی ، متصلۀ مقسمی ،اتفاقی اعمّ

این مطلب چكیده مقاله ای است كه به زودی منتشر می شود.

 


نوشته شده توسط: مرتضی حاج حسینی | آخرین ویرایش:یکشنبه 15 اسفند 1389 | نظرات() 

مجتبی سیفی
دوشنبه 23 اسفند 1389 02:11 ق.ظ
نظرتان درباره صورتهای مختلف صدق شرطیه اتفاقیه که مثلا در شرح شمسیه و شرح مطالع آمده است چیست؟
پاسخ مرتضی حاج حسینی : در مقاله توضیح داده ام. به زودی منتشر می شود. پس از انتشار منتظر نظر شما و سایر علاقمندان مباحث تطبیقی هستم.
اسداله فلاحی
یکشنبه 22 اسفند 1389 01:54 ق.ظ
پیشاپیش انتشار مقاله‌تان را تبریك می‌گویم. مشتاقانه منتظر رؤیت مقاله‌تان هستم.

پیش از آنكه محتوای مقاله‌تان را خوانده باشم، با مدعای اصلی آن موافقم كه شروط صدق استلزام مادی در منطق قدیم هرگز به صورت صریح یا تلویحی بیان نشده است. با وجود این، مثال‌هایی در آثار ارسطو وجود دارد كه با هیچ یك از شرطی‌های متصل تعریف شده در منطق قدیم (لزومی، اتفاقی عام و اتفاقی خاص) مطابقت ندارد بلكه با استلزام مادی منطق جدید كاملا تطبیق می‌كند. من احتمال می‌دهم كه ابن‌سینا در مواجهه با این مثال‌ها، شرطی اتفاقی (عام) و نیز مطلق اتصال را مطرح كرده است، اما نتوانسته به تحلیل استلزام مادی پی ببرد و شروط صدق آن را به صورت دقیق بیان كند و همین مسئله احتمالا راز پی نبردن او و پیروانش به استلزام مادی باشد.
مجتبی سیفی
چهارشنبه 18 اسفند 1389 06:01 ب.ظ
ابن سینا در شفاء میزان را در قضیه متصله اتصال می داند که گاهی این اتصال، لزومی است و گاهی غیر لزومی.
از اتصال غیر لزومی گاه به اتصال اعم و گاه به اتصال ساذج نعبیر می کند. به عنوان مثال ر.ک القیاس، ص378 و ص383
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.